Küba’nın kısacık tarihi

                                                              Bienvenidos a Cuba!

             ‘’ La tierra mas hermosa que ojos humanos vieran ‘’  yani   insan gözünün şimdiye kadar gördüğü en güzel  topraklar . Amma iddialı laf.   Kristof  Kolomb böyle yazmış günlüğüne. Ben onun yalancısıyım.  Tarih : 27 ekim 1492. Kolomb Küba’ya  ayak basar. Ne mutlu o topraklara. Cennet misali ada,  uysal mı uysal yerlileri, muhteşem doğal zenginlikleriyle Kolombu ve yanındakileri büyüler.  Belki de büyülememiştir. Ben abartıyorum.   Yerliler adadan bahsederken  ‘colba’ olarak adlandırırlar. Kolomb da gunlugune böyle yazar. Ama daha sonra ‘colba’ demediklerini ‘cuba ‘ dediklerini söyleyerek adanın ismini düzeltir. Adayı İspanyol kralının oğlu prens Juan adına kutsar,   ve adaya Juana adını verir. Sonra adadaki yerlilerin anasını ağlatır. Adanın ismi bir türlü dikiş tutmaz ;  La Ferdinanda , Alpha ve Omega .. Sonunda ‘ Cuba ‘.   Son karar. Kolomb ayak bastığı adanın Amerika kıtasının bitişiğindeki karayip adaları olduğunu öğrenemeden Hakkın rahmetine kavuşur,  geberir gider.  Zira Çin’e ya da Japonya civarına  geldiğini düşünmektedir. Herneyse..

        Adada ilk kolonyel yerleşimlerin kurulması  çok daha sonra diğer bir İspanyol  fatih,  Diego Velazquez  tarafından başlatılır. 1512 de adanın doğusunda  ilk kolonyel yerleşimi  kurulur; Baracoa  ve bunu diğerleri izler. Havana ise Kolomb’un adaya gelmesinden 27 sene sonra kurulur, 1519’da. Velazquez mühim adam. Kübadaki ilk önemli yerleşimler onun zamanında kurulmuş. Adam tahmin edeceğiniz gibi altın manyağı.  şu an kübanın güneydoğusundaki Santiago de Cuba isimli şehirde güzel bir evi var, hükümet müze yapmış. İçinde altınların eritildiği ve saklandığı bir oda var . Ev aynı zamanda darphane , banka. Küba’da müzeler inanılmaz kötü. Sıcaktan bayılmış görevliler hiçbir şeyi umursamadan sağda , solda pinekler , fotoğraf makinesini çıkarırsınız yasak derler sonra bir iki dolar karşılığında fotoğraf çekmenize müsaade ederler , görevli kadınlar minnacık etek giyerler ama bacakları kurtadam gibi, kıldan görünmez  falan. Yarabbim  inanılmaz kötü. Kötü müzecilik nasıl olur? Bunun cevabı Küba’da. Konu yine dağıldı. Böyle olmayacak. Kısa kısa yazalım, mevzuyu uzatmadan konuyu toparlayalım.

       İspanyol idaresindeki  400 koca yıl. Tabii yerli falan kalmamış. Adaya Afrika’dan çalıştırmak için köle getirilmiş. 19 yy a geldik. Bazı toprak sahipleri İspanyol krallığının koyduğu vergilere kızar ve isyan  başlar. İlk adım ‘ Cespedes’den.  ‘ Padre de La Patria ‘ .  Vatanın babası. Cespedes kölelerini azad eder ve ispanyollara savaş açar. Yeni kahramanlar, liderler  ;  Galixto Garcia, Jose Marti ,Maximo Gomez.  19 yüzyılın sonu.  A.B.D.  ,  ağzını açmış bekliyor. İspanyolları def edeyim adayı ben bir güzel sömüreyim düşüncesi. Bahane hazır. 1898 , Havana açıklarında ABD’ye ait Maine zırhlısında patlama. ABD hemen İspanyol krallığına savaş açar. İspanyollar yenilir. Ve adanın yeni hakimi A.B.D.  ‘United Fruit Company’,  ‘Electric Company’ falan filan. Bi dünya Amerikan teşebbüsü. 1902 de sahte bir bağımsızlık. Şartlı. A.B.D Küba’nın iç işlerine müdahale edebilecek, Küba’nın doğusunda Guantanamo’da askeri üs. ( evet bildiniz meşhur Guantanamo) Sonra adada diktatörler dönemi. Machado ardından Batista diktatörlükleri. Machado bir parlamento binası yaptırır. ‘White House’ un küçük kopyası. Capitolio!  Ada A.B.D’nin kumarhanesi, kerhanesi. Amerikan mafyası Havana’da cirit atıyor. 1920 lerin sonları, 1930 lar . Havana üniversitesinde öğrenci hareketleri. İlk protestolar. Julio Antonio Mella. Komünist Öğrenci lideri. Tutuklanır.   Meksika’ya sürgün. Machado’nun ajanları  Mella'yı Meksika’da sokak ortasında öldürürler.      

          1950 lerin ortaları. Hukuk fakültesi  mezunu bir  genç.  Uzun boylu yapılı , karizmatik öğrenci lideri;  Fidel Castro. 26 Temmuz.  Santiago de Cuba’daki Moncado kışlasına arkadaşlarıyla başarısız bir saldırı girişimi. Tutuklanma.  Mahkeme.  Savunmanın sonunda  meşhur cümle : Tarih beni haklı çıkartacaktır!   Hapis. Af. Meksika’ya sürgün.  Meksika’da sürgündeyken gerilla harekatının planlanması. Arjantinli doktor Che’nin Fidel’le tanışması ve 26 temmuz hareketine katılması. Herşey ayarlanmıştır. Bir yat bulunur. Adı ‘ Granma ‘ (şu anda komünist partinin biricik gazetesinin adı ). HERŞEY TAMAM. Adaya hareket. Başarısız bir çıkarma. Planlanan yerden başka bir yere çıkılır. Bataklık. Batista’nın uçakları tepelerinde. Yetmiş küsür kişiden 12 kişi sağ çıkar dağlara. Meşhur’ Sierra Maestra’ dağları. Gerilla hareketi  burda 12 kişiyle başlar. Adım adım. Adım adım. Halkın gözünde Batista’nın bir itibarı kalmamıştır. Zincirin en zayıf halkası.  Zaten gerilla savaşının sonunda sıvışır kaçar.

           1959 Ocak. Fidel , Che, Camillo ve devrimin diğer kahraman gerillaları  başkent Havana’da. Fotoğrafçılar her yerde. Fidel & Che. Puro tüttürürken , golf oynarken , balık tutarken fotoğraflar. Ne de severler fotoğraf çektirmeyi.

                                                                               

          Havana Hilton ismi değişir. HABANA LIBRE olur.  Yani özgür havana.  Hotel lobisinde pinekleyen gerillalar. Diktatörlük yıkılmıştır. Fidel çok geçmeden yeni rejimin ismini koyar; Sosyalist Küba.Okuma yazma seferberliği. Okuma , yazma oranı iki üç sene içerisinde % 80 lere çıkmış. Irk ayrımcılığıyla mücadele. Eğitim , sağlık ücretsiz.    Amerikan şirketlerinin devletleştirilmesi.  Toprak reformu. A.B.D ambargosu ve  ABD’nin Playa Giron’a yaptığı başarısız çıkarma. Beceriksiz karşı devrimci Kübalılar ! Sovyetler getirir füzeleri yerleştirir Küba’ya. Aynı tarihlerde Amerikan füzeleri de Türkiye’de.  İki büyük gücün oyuncağı iki ülke.  Füze krizi. Dünya nükleer savaşın eşiğinde. Füzeleri karşılıklı  kaldıralım sorunu halledelim. Hay hay. Kriz biter.  Kriz sonrası adaya uygulanan ablukanın ağırlaştırılması. 1989 . Sovyetler çatır çatır parçalanır. Sistem çöker. Sovyet Rusya’nın çöküşü sonrasında  Küba’nın tabiri caizse  sap gibi ortada kalması. Öksüz kalmış çocuk.  1990’lar. Sovyet yardımı kesilmiş. Şeker kamışını alan yok. Küba krizde . Halk aç. SOCIALISMO  O  MUERTE , Ya Sosyalizm ya ölüm!!!  Yok sağol ben almayayım.

    90 ların ortasında mecburen ada turizme açlılır ve halk soluk alır. Ve bu günlere gelinir. Saçma sapan yasakların bolluğu , bürokratik işlemlerin çıldırtıcı derecede yavaşlığı ve kötü yönetim. Seyahat özgürlüğü yok. O YOK BU YOK . sene  2011. Dos mil once .  Kübalılar araba alıp satabilecekmiş. Berber, restoran, terzi  vb ufak işletmeler açılabilecekmiş.  Vay be.  Sene 2011.  Ne reform!  Helal sana Raul.

     Fidel diktatörü adadan kaçırır ama kendi de başka türlü bir diktatör olur. Eleştiriler karşı devrimcilikle , Amerikan ajanlığı  suçlamasıyla boğulur, susturulur. Sanatçı , yazar , akademisyen fırsatını bulan adadan tüyer.

     Fidel hala yaşıyor. Herhalde 90 oldu. Yada 89. Tam bilmiyorum.  ‘Granma’ gazetesinde ‘ Reflexiones  del companero Fidel ‘  ( yoldaş fidelin üfürükleri  denebilir ) başlığıyla yazılar yazıyor. İpler Kardeşi Raul Castro’nun elinde. Artık ömürleri ne kadar dayanır bilemem. Ama görünen o ki yavaş yavaş Küba’da değişecek ve sistem toptan yenilenecektir. Biraz geç kaldılar ama neyse.

        Küba’nın yalansız dolansız, şimdiye kadar yazılmış en özlü tarihi budur ve benim elimden çıkmıştır. 

      Sevgiler & saygılar. 

      F&G